سه شنبه بیست و یکم اردیبهشت 1389
تا به سر منزل عنقا
نظري كوتاه به كتاب مجموعه مقالات"از منزل كفر تا به دين"محمد جعفر محمد زاده
[پدرام پاكآئين]
نقل از: روزنامه ایران سه شنبه ۱۴ اردیبهشت
هركس ز ديار آشنايي است ميداند كه فايده مجموعه ساختن از مقالاتي كه بر محور نقد و نظر بر ادب فارسي گرد آمدهاند، علاوه بر پرهيز از خشكي تحقيق صرف، اشتمال بر ظرايف سودمندي است كه در كتابهاي تحقيق و تذكره كمتر ميتوان يافت. خاصه آن كه وسعت قلمرو آن گونه آثار گاه مجال تحقيق در جزئيات را تنگ ميكند و راه را بر نكتهسنجيهاي اهل ذوق ميبندد؛ حال آن كه فشردهنويسي و پرهيز از درازنفسيهاي بيحاصل در شرح آثار ادبا اين امكان را براي نويسنده فراهم ميآورد تا با اغتنام فرصت مخاطب، به ساحتي نامكشوف از يك اثر قدم گذارد و همه تلاش خود را در كشف و بازنمود همان ساحت نويافته مصروف دارد. كتابهاي نيمخورده و نيمخوانده از دردسرهاي آشناي اهل كتاب است كه انتشار مجموعههاي مقالات گزيده و كوتاه از راههاي علاج آن به شمار ميرود؛ چه، مخاطب، مقالاتي را كه با طبع و ذوق و نياز وي سازگار افتد، خواهد خواند و از ساير مطالب درخواهد گذشت.
كتابخوانان به طور كلي به دو دسته عمده تقسيم ميشوند: «ژرفارو» و «پهنارو». ژرفاروها به كم و گزيده خواندن علاقه دارند و وحدتگرا هستند. پهناروها به بيشتر و گسترده خواندن و شيوه دايرةالمعارفي علاقه دارند و كثرتگرا هستند، هركدام از اين دو گروه،دلايل عديدهاي در دفاع از سيره خود دارند؛ اما نگارنده كه به امر بينالامرين عقيده دارد، بر آن است كه بهتر است هر كتابخواني، به ويژه در حوزه ادبيات، پيش از آن كه به دانشي عام در اين حوزه دست يابد، پهنارو باشد و هرچه برايش دندانگير است، بخواند؛ ولي از آن پس بر مبناي تجربه مطالعاتي كه تا آن زمان مياندوزد، ژرفارو شود. از جمله فوايد مجموعه مقالات ادبي آن است كه مسير مخاطبان كثرتگرا را هموار ميكند ديگر آن كه بخشها يا فصلهايي را كه به علاقه، تخصص يا گمشده حقيقي ما مربوط ميشود، به سرعت و سهولت در اختيارمان ميگذارد و ما را از تتبع در آثار فراوان بينياز ميكند.
«از منزل كفر تا به دين» مجموعهاي از تأملات محمدجعفر محمدزاده در ادب فارسي است كه با يك مقدمه و در چهار فصل از سوي انتشارات «ابرون» (با همكاري احياي كتاب) و در شمارگان 3000 نسخه زيور طبع يافته است.
فصل نخست كه با كتاب همنام است ، پژوهشي است در آنچه خيام از قرآن كريم، احاديث و مجموعه معارف اسلامي به ميراث يافته است. در اين مقاله ، فارغ از بحث كفر و الحاد يا اسلام و اعتقاد خيام، او را شاعري مييابيم كه همچون اغلب شاعران و نويسندگان پارسيگوي مسلمان ازمضامين ديني در مؤلفههاي اصلي تفكر خود بويژه مرگ آگاهي، اغتنام وقت و رستخيز باوري به قرآن كريم و احاديث معصومين(ع) وامدار است.
بخش دوم كتاب، مشتمل بر تأملاتي چند در اشعار حافظ است كه در قالب شش مقاله جداگانه سامان يافته است. مقالات اين فصل در هر دو وجه صورت و معناي شعر خواجه شيراز نگارش يافتهاند و مطالعه آنها مدخلي است براي ورود به گلشن جادويي شعر حافظ و انس با شبكه درهم تافته زبان و ظرايف لفظي او كه اوج پختگي زبان شعر فارسي در پايان قرن هشتم- و بعد- است.
بخش سوم كتاب به 4 مقاله مجزا درباره شاهنامه فردوسي اختصاص دارد كه در نخستين آن از تكوين حماسه بلند نام حكيم توس و بررسي تطبيقي شاهنامه با غرر ثعالبي و در سه گفتار ديگر از نوروز در شاهنامه، شرح فرزندكشي رستم و زندگاني و مرگ باربد، خنياگر ايراني سخن رفته است.
واپسين بخش كتاب نيز مقالهاي است كه بررسي زبان طنز مثنوي و رويكرد مولوي به نقيضهگويي را در پارهاي از تمثيلات اين اثر ارجمند پي گرفته است. آنچه در پي ميآيد، مروري جداگانه برهريك از فصول «از منزل كفر تا به دين» است
ادامه مطلب
پنجشنبه نهم اردیبهشت 1389
از شام تا شام
اگر حرمتِ عشق را پاس داری
تو را میتوان خواند عاشق،
وگرنه به هنگامِ عیش و فراخی
به آوازِ هر چنگ و رودی
توان از لبِ هر مُخَنَّث
رَهِ عاشقی را شنودن سرودی
شنبه چهارم اردیبهشت 1389
اثر تازهاي از محمدجعفر محمدزاده؛
«از منزل كفر تا به دين» منتشر شد
خبرگزاري فارس: كتاب «از منزل كفر تا به دين» مجموعهاي از مقالات در حوزههاي حافظ پژوهشي، خيام پژوهشي، مولوي پژوهي و شاهنامه پژوهي نوشته محمد جعفر محمدزاده از سوي انتشارات ابرون با همكاري احياي كتاب منتشر شد.
به گزارش خبرنگار ادبي فارس، كتاب «از منزل كفر تا به دين» مجموعهاي از مقالات در حوزههاي حافظ پژوهشي، خيام پژوهشي، مولوي پژوهي و شاهنامه پژوهي نوشته محمد جعفر محمدزاده از سوي انتشارات ابرون با همكاري احياي كتاب در شمارگان 3000 نسخه و به بهاي بيست هزار ريال منتشر شد.
فصل نخست اين كتاب، پژوهشي است درباره آنچه خيام از قرآن، احاديث و مجموعه معارف اسلامي به ميراث يافته است. بخش دوم كتاب، مشتمل بر تأملاتي در حافظ پژوهي است كه در هر دو وجه صورت و معناي شعر حافظ نگارش يافتهاند و مطالعه آنها مدخلي براي شناخت جهان و زبان شعر حافظ است.
محمدزاده پيش از اين و در كتاب «تكبيتهاي حافظ» چاپ اول 1380 از ويژگيهاي ذهن و زبان حافظ به تفصيل سخن گفته است. در بخش سوم كتاب نيز طي چهار مقاله مجزا تكوين شاهنامه، بررسي تطبيقي آن با غرر ثعالبي نوروز در شاهنامه، شرح فرزند كشي رستم و زندگاني و مرگ باربد، خنياگر ايراني شرح داده شده است.
آخرين بخش كتاب نيز مقالهاي است در بيان نمونههاي طنز در مثنوي با عنوان «طنز بگذار، جد از او بردار» كه در جستوجوي مايههاي طنز در اثر گرانقدر مولانا ست.
مولانا كه دريافته بود مخاطبان او طي ساعات بيوقفه حضور در مجلس مثنوي نياز به انبساط خاطر دارند، در خلال دفاتر مثنوي داستانهايي طنزآميز را نقل و مجلس مثنوي را از يكنواختي و يكدستي خارج ميكرد، در اين بخش مختصات اين داستانها بررسي شده است.
محمد جعفر محمد زاده مولف اثر كه تحصيلات دانشگاهي خود را در رشته زبان و ادبيات فارسي به پايان برده است، در اين مجموعه كوشيده است ذهن و زبان مخاطبان را كه امروز نه فقط به بنگاله بلكه به ديگر قلمروهاي زبان نيز ميرود پيوند دهد.
انتهاي پيام/ا
